მომაკვდავი კაცის უკანასკნელ სურვილად გავხდი მისი ცოლი, მაგრამ დაკრძალვის შემდეგ ადვოკატის სახე უცებ გაფითრდა

იმ დღეს, როცა კარლის ცხედარს მიწას აბარებდნენ, მის კუბოსთან მდგომმა უცნობმა ქალმა ჩემსკენ დაიხარა და ჩუმად მითხრა: „თქვენ წარმოდგენაც არ გაქვთ, ვის გაჰყევით ცოლად.“

მისი სიტყვები საფლავის სველ მიწაზე უფრო მძიმედ დამეცა. ხელში შავი ქოლგა მეჭირა, მაგრამ ქარი ისე ძლიერად უბერავდა, წვიმის წვეთები მაინც სახეზე მცემდა. კარლის დაკრძალვაზე სულ შვიდი ადამიანი ვიყავით. მე, მღვდელი, მისი ექიმი, ორი მეზობელი და ის უცნობი ქალი, რომელიც მთელი ცერემონიის განმავლობაში თვალს არ მაშორებდა.

— რას გულისხმობთ? — ვკითხე, როცა ხალხი ნელ-ნელა სასაფლაოს კარიბჭისკენ დაიძრა.

ქალმა პასუხი არ გამცა. მხოლოდ ტუჩები მოიკვნიტა, ქოლგა გაშალა და წვიმაში გაუჩინარდა.

მე კი ისევ საფლავთან ვიდექი.

ათი დღის წინ კარლის სახლში მღვდელმა დაგვწერა ჯვარი. არც სტუმრები გვყავდა, არც ყვავილები, არც მუსიკა. მე თეთრი მაისური მეცვა, ერთადერთი თეთრი ნივთი, რომელიც კარადაში აღმომაჩნდა. კარლს ძველი ნაცრისფერი ჟილეტი ეცვა, რომლის ჯიბეშიც მთელი ცერემონიის განმავლობაში თითებით პატარა, მოტეხილრქიანი ხის ირემს ეხებოდა.

— ეს ჩემი იღბლის ნივთია, — მითხრა მაშინ.

— ასეთი სახით იღბალს საერთოდ არ ჰგავს, — გამეცინა.

— სწორედ ამიტომ მუშაობს. ლამაზი ნივთები ყველას მოსწონს. დამალული ნივთები კი მხოლოდ ნამდვილ ადამიანებს ეჩვენებათ.

იმ წამს ვერ მივხვდი, რატომ დამამახსოვრდა ეს ფრაზა ასე მკაფიოდ.

კარლს სამი თვე ვიცნობდი. კვირაში სამჯერ ჰოსპისის დახმარების პროგრამიდან მის სახლში მივდიოდი. მას მეოთხე სტადიის სიმსივნე ჰქონდა და სრულიად მარტო ცხოვრობდა. მე მისთვის საჭმელს ვამზადებდი, ოთახებს ვალაგებდი და საღამოობით სამაგიდო თამაშებს ვთამაშობდით. ხანდახან საათობით ვსაუბრობდით არაფერზე — ბავშვობაზე, წვიმაზე, ცუდ ფილმებზე.

ერთ საღამოს, სამზარეულოში, როცა ჩაის ჭიქას ხელებს ათბობდა, კარლმა უცებ მითხრა:

— ცოლად გამომყევი.

კოვზი თეფშზე დამივარდა.

— კარლ, ეს ხუმრობა არ არის სასაცილო.

— არც ვხუმრობ.

— ჩვენ ერთმანეთი სულ რამდენიმე თვეა ვიცით.

— ვიცი. მაგრამ საკმარისი აღმოჩნდა იმისთვის, რომ გავიგო, როგორი ადამიანი ხარ.

მის ხმაში ისეთი სიმშვიდე იყო, რომ გაბრაზება ვერ შევძელი.

— რატომ გინდა მაინცდამაინც ქორწინება?

კარლმა ფანჯარასთან მიიტანა მზერა. ეზოში გამხმარ ფოთლებს ქარი კედელს აყრიდა.

— არ მინდა მოვკვდე იმ შეგრძნებით, რომ ბოლომდე მარტო ვიყავი. ეს უკანასკნელი სურვილია, ნინო.

მის თვალებში შიში დავინახე. არა სიკვდილის — დავიწყების.

მეორე დღეს მღვდელი მოვიდა. კარლმა ჩემი ხელი ისე ძლიერად ჩაბღუჯა, თითქოს იმ წუთას მთელი მისი ცხოვრება ჩემს თითებზე ეკიდა. როცა „კი“ ვთქვი, პირველად ვნახე, რომ გაეღიმა ისე, როგორც ჯანმრთელ ადამიანს შეუძლია.

ათი დღის შემდეგ ის გარდაიცვალა.

სახლში დაბრუნებისას მისი მოტეხილრქიანი ხის ირემი ქურთუკის ჯიბეში აღმოვაჩინე. ალბათ შემთხვევით ჩამივარდა, როცა ნივთებს ვალაგებდი. სამზარეულოს თაროზე დავდე. ვერ გადავაგდე.

იმავე საღამოს კარზე დააკაკუნეს.

კარლის ადვოკატი იდგა ზღურბლზე. მაღალი, გამხდარი კაცი იყო, ხელში მუქი ტყავის საქაღალდე ეჭირა.

— ქალბატონო ნინო, კარლმა მთხოვა, ეს მხოლოდ დაკრძალვის შემდეგ გადმომეცა.

— რა არის?

— სიმართლე.

მისმა პასუხმა კუჭი შემიკრა.

ადვოკატმა ოთახს გადახედა, თითქოს ამოწმებდა, მარტო ვიყავი თუ არა.

— კარლმა მითხრა, რომ წერილის წაკითხვამდე არაფრის ახსნა არ უნდა დავიწყო.

მან საქაღალდე მაგიდაზე დადო. შიგნით ერთი დალუქული კონვერტი იდო და მის გვერდით პატარა სპილენძის გასაღები, ზედ ამოტვიფრული ნახევარმთვარის ნიშნით.

— ეს გასაღები რისთვისაა? — ვკითხე.

— წერილი აგიხსნით.

ჩემი ხელები უკვე მიკანკალებდა. ბეჭედი გავხსენი და ფურცელი ამოვიღე. პირველი წინადადება წავიკითხე.

„ჩვენი შეხვედრა შემთხვევითი არ ყოფილა. მე შენ მთელი ცხოვრება გიცნობდი და ჩუმად გითვალთვალებდი.“

სუნთქვა შემეკრა. მეორე წინადადებაზე თვალები გამეყინა. ადვოკატმა ჩემკენ გაიწია, თითქოს იცოდა, რომ ახლა ვეღარ გავუძლებდი. მე კი ფურცელი უფრო ახლოს მივიტანე და შემდეგი სტრიქონის წაკითხვა დავიწყე……

ნაწილი 2

„შენი მშობლები ექვსი წლის იყავი, როცა დაიღუპნენ, მაგრამ იმ ღამეს ისინი სრულიად მარტო არ ყოფილან.“

ფურცელი ხელიდან გამივარდა. იატაკზე დადებულ ხის ირმს შევხედე, თითქოს მას შეეძლო აეხსნა ის, რაც ახლახან წავიკითხე.

— კიდევ არის, — მითხრა ადვოკატმა.

— თქვენ იცოდით?

— მხოლოდ ის ვიცოდი, რომ წერილი უნდა გადმომეცა. დანარჩენი კარლს არასდროს უთქვამს.

ფურცელი ავიღე. მეორე სტრიქონის ქვეშ ეწერა: „შენს მამას დავპირდი, რომ თუ ოდესმე რამე მოხდებოდა, შენზე ვიზრუნებდი.“

სკამზე დავჯექი. ოთახში კედლის საათის წიკწიკი ისმოდა და თითოეული ხმა თავში ჩაქუჩივით მირტყამდა.

კარლმა იცოდა მამაჩემი.

არა უბრალოდ იცოდა. დაპირება მისცა.

წლების განმავლობაში მეგონა, რომ ჩემი ცხოვრების რამდენიმე უცნაური სიკეთე შემთხვევითი სასწაული იყო. მახსოვდა ხანში შესული კაცი, რომელიც სკოლის გადასახადს ჩუმად იხდიდა. მახსოვდა დაბადების დღის საჩუქრები, რომლებსაც მისამართი არასდროს ეწერა. მახსოვდა უნივერსიტეტის სტიპენდია, რომელიც ზუსტად მაშინ გამოჩნდა, როცა სწავლის მიტოვებას ვაპირებდი.

ყველა ეს მოგონება ერთდროულად დაბრუნდა.

— ეს კარლმა გააკეთა? — ვკითხე.

ადვოკატმა თავი ნელა დამიქნია.

— წერილში ასე წერია.

— რატომ არასდროს მითხრა?

— ალბათ იმიტომ, რომ თქვენს მადლიერებას არ ელოდა.

ფურცლის მეორე მხარეს კარლის ხელწერა უფრო მკვეთრი ხდებოდა.

„შენს მამას სიცოცხლე ერთხელ მე გადამირჩინა. ავარიის დროს მანქანაში ვიყავი ჩარჩენილი. ყველას ეგონა, რომ ვერ გადავრჩებოდი. შენმა მამამ ცეცხლში შემოაღწია და გამომიყვანა. შემდეგ ერთმანეთს დავპირდით, რომ თუ რომელიმე ოჯახს უბედურება დაატყდებოდა, მეორე ოჯახი დახმარებას არ დაიშურებდა.“

მშობლების სიკვდილის შემდეგ კარლს ეს დაპირება შეუსრულებია. ჩუმად. ყოველგვარი სახელისა და მადლობის გარეშე.

ცრემლები ფურცელზე მცვიოდა.

— მაგრამ რატომ შემხვდა ახლა? — ვკითხე. — რატომ გამომიგზავნა ჰოსპისში?

ადვოკატმა პასუხი არ გამცა. მე კი შემდეგი აბზაცი წავიკითხე.

„მე არ გთხოვე ცოლობა მხოლოდ იმიტომ, რომ სიკვდილის მეშინოდა. გთხოვე, რადგან ქალი შეგიყვარე, რომელიც შენს ბავშვობაში ჯერ კიდევ არ არსებობდა. შორიდან გიყურებდი, როგორ გაიზარდე, როგორ ეხმარებოდი სხვებს და როგორ აგრძელებდი ცხოვრებას, მიუხედავად იმისა, რომ ბევრ რამეს მარტო უმკლავდებოდი.“

გული ისე მიცემდა, მეგონა, ადვოკატიც გაიგონებდა.

— ეს სიყვარული იყო? — ჩავიჩურჩულე.

— ამას მხოლოდ თქვენ გადაწყვეტთ, — მითხრა მან.

ბოლო გვერდზე პატარა სპილენძის გასაღები იყო მიმაგრებული. მის ქვეშ კარლს მისამართი დაეწერა, ქალაქგარეთ, ძველი აგურის საწყობის მახლობლად.

„ყველაფერი, რაც სინამდვილეში უნდა იცოდე, იქ გელოდება. მაგრამ ფრთხილად იყავი. ვიღაც ამ ნივთს მრავალი წელია ეძებს. როგორც კი გაიგებენ, რომ გასაღები შენთანაა, მოვლენ.“

სწორედ მაშინ კარზე მძიმე ბრახუნი გაისმა.

ადვოკატი წამოხტა.

— კარი არ გააღოთ.

ფანჯარასთან მივედი. დაბურული მინის მიღმა სამი შავი ტანსაცმლით გამოწყობილი ადამიანი იდგა. შუაში მდგომმა კაცმა ძველი ფოტო ასწია. ფოტოზე მამაჩემი, დედაჩემი და ახალგაზრდა კარლი იდგნენ მანქანის გვერდით.

კაცმა ფოტოს ტუჩებთან მიიტანა, მერე კი უხმოდ წარმოთქვა:

— გასაღები ჩვენია.

კარის სახელური ნელა ჩამოიწია. ადვოკატმა ტელეფონი ამოიღო, მაგრამ ეკრანს დახედა და სახეზე ფერი დაეკარგა.

— რა მოხდა? — ვკითხე.

მან მხოლოდ ერთი წინადადება თქვა:

— მათ უკვე იციან, რომ კარლის წერილი თქვენ წაიკითხეთ……

ნაწილი 3

ადვოკატის სიტყვები ჯერ კიდევ ჰაერში ეკიდა, როცა კარი გარედან ძლიერად შეირყა.

— უკანა გასასვლელი გაქვთ? — მკითხა მან.

— სამზარეულოში ფანჯარაა.

— მაშინ ახლა უნდა წავიდეთ.

— არა, — ვუთხარი და გასაღები მუშტში ჩავიჭირე. — მთელი ცხოვრება გაურკვევლობაში ვიყავი. ამჯერად გაქცევით ვერ დავიწყებ.

კარზე მესამე დარტყმა გაისმა. კედელზე დაკიდებული საათი ჩამოვარდა და იატაკზე მინა დაიმსხვრა. ხის პატარა ირემი თაროდან გადმოვარდა, მაგრამ მისი მოტეხილი რქა ხალიჩაში გაეჩხირა.

ადვოკატმა ჩუმად ამოისუნთქა.

— კარლმა იცოდა, რომ ეს დღე დადგებოდა.

მან საქაღალდის ორმაგი ძირი გახსნა და იქიდან პატარა ხმის ჩამწერი ამოიღო.

— ეს ჩემთვის არ მოუცია, — თქვა მან. — კარლმა მითხრა, მხოლოდ მაშინ ჩამერთო, როცა თქვენ წერილის წაკითხვას დაასრულებდით.

ღილაკს დააჭირა.

კარლის დაღლილი, მაგრამ მშვიდი ხმა ოთახში გაისმა.

„ნინო, თუ ამას ისმენ, ე.ი. ყველაფერი ისე წავიდა, როგორც ველოდი. შენს მშობლებს ავარიამდე რამდენიმე დღით ადრე რაღაც მნიშვნელოვანი აღმოაჩნდათ. მათ იპოვეს მტკიცებულება, რომ კომპანია, სადაც მე და შენი მამა ვმუშაობდით, წლების განმავლობაში ადამიანებს ატყუებდა და ფულს მალავდა. მამაშენი აპირებდა პოლიციაში მისვლას.“

კარის მიღმა ვიღაცამ დაიყვირა:

— გასაღები გადმოეცით და არაფერი დაგიშავდებათ!

კარლის ხმა გაგრძელდა.

„ავარია შემთხვევითი არ ყოფილა. მათ მანქანის მუხრუჭები გააფუჭეს. შენი მშობლების სიკვდილის შემდეგ საბუთები გაქრა, მაგრამ ერთი ასლი მე დავმალე. ის საწყობშია, ძველ რკინის კარადაში. გასაღები კარადას გახსნის.“

ადვოკატმა ჩამწერი გააჩერა.

მე ვერ ვმოძრაობდი.

— მაშინ მთელი ეს წლები…

— დიახ, — თქვა მან. — ვიღაცას ეგონა, რომ მტკიცებულება კარლთან იყო.

კარის სახელური ისევ დაიძრა.

— და ვინ არიან ისინი? — ვკითხე.

— კომპანიის ყოფილი დირექტორის ხალხი. დირექტორი ახლა მაღალი თანამდებობის პირია. მას არ უნდა, რომ ძველი საქმეები გახსენდეს.

ჩამწერი ისევ ჩავრთეთ.

„მე ვერ მოვასწარი სიმართლის სასამართლოში მიტანა. ავადმყოფობამ დამასწრო. ამიტომ დაგტოვე გასაღები. არა იმისთვის, რომ ჩემს გამო საფრთხეში ჩაგეგდო, არამედ იმიტომ, რომ პირველად ცხოვრებაში შენთვის არჩევანის უფლება მიმეცა.“

ჩემს თვალწინ კარლის სახე გაჩნდა — მისი გამხდარი ხელები, ჩაის ჭიქა, ჟილეტის ჯიბეში დამალული პატარა ირემი.

„თუ გადაწყვეტ, რომ ყველაფერი დაივიწყო, მე მაინც მადლიერი ვიქნები. მაგრამ თუ მიხვალ საწყობში, იქ ნახავ არა მხოლოდ საბუთებს. ნახავ იმ დღეს გადაღებულ ფოტოს და ჩანაწერს, რომელიც შენი მშობლების სიკვდილის ნამდვილ მიზეზს დაამტკიცებს.“

ჩამწერი გაჩერდა.

გარეთ სიჩუმე ჩამოწვა.

შემდეგ ვიღაცამ კარი შეამტვრია.

ადვოკატმა ჩემი ხელი მოკიდა და სამზარეულოსკენ გამაქანა. უკანა ფანჯრიდან ეზოში გადავხტი. მუხლი ქვას დავარტყი, მაგრამ ტკივილს ყურადღება არ მივაქციე. ქუჩის ბოლოში მანქანა დავინახეთ და ორივე შიგ ჩავჯექით.

ოც წუთის შემდეგ ქალაქგარეთ, ძველი აგურის საწყობის წინ ვიდექით. ჟანგიან კარზე ნახევარმთვარის ფორმის საკეტი ეკიდა. გასაღები ზუსტად მოერგო.

შიგნით მტვრის, ზეთისა და ნესტიანი ხის სუნი იდგა. კუთხეში რკინის კარადა შევნიშნე. როცა კარი გავხსენი, იქ იყო საქაღალდე, ფოტოები და პატარა ვიდეოკასეტა.

პირველ ფოტოზე მამაჩემი კარლს ხელს ართმევდა. მეორეზე კი მანქანის კაპოტთან იდგა კაცი, რომელიც იმავე ღამით მათი მანქანის გვერდით უნახავთ.

ადვოკატმა ფოტო ხელიდან გამომტაცა.

— ეს შეუძლებელია.

— იცნობთ?

მან თავი დაუქნია.

— ეს კაცია, რომელიც დღეს იმ სამ უცნობს ხელმძღვანელობდა.

მაშინ ტელეფონმა დარეკა. ეკრანზე უცნობი ნომერი იყო.

— არ უპასუხოთ, — მითხრა ადვოკატმა.

მაგრამ მე უკვე ავიღე.

ხაზის მეორე მხარეს მძიმე სუნთქვა ისმოდა.

— ნინო, — თქვა კაცმა, რომელიც ფოტოზე იდგა, — კარლმა მხოლოდ ნახევარი სიმართლე დაგიტოვა. დანარჩენი რომ ნახო, გაიგებ, რატომ გადაგარჩინეთ იმ ღამესაც…

ხაზი გაითიშა. ადვოკატმა ვიდეოკასეტა ხელში აიღო, მაგრამ მის უკანა მხარეს მიწერილი თარიღი დაინახა და უეცრად გაფითრდა.

— ამ ჩანაწერის ნახვა არ შეიძლება, — თქვა მან.

— რატომ?

მან თვალებში შემომხედა.

— იმიტომ, რომ მასში კარლი ცოცხალია და ამბობს, ვინ გასცა ბრძანება……