მამამ სახლის გამო ცემის შემდეგ ხელშეკრულების ხელმოწერა მომთხოვა, მაგრამ ადვოკატის დანახვაზე მის სახეს ფერი დაეკარგა

მამაჩემმა ბეისბოლის ჯოხი ისე დამარტყა, რომ ხალიჩაზე დაცემისას საკუთარი სისხლის გემო ვიგრძენი და მაინც ხელმოწერას მთხოვდა. მისი სამუშაო ჩექმები სახესთან იმდენად ახლოს იდგა, რომ ტალახის პატარა ნატეხებს ვხედავდი. თითოეულ ამოსუნთქვაზე მარცხენა ნეკნი ცეცხლივით მეწვოდა.

— ჰაროლდ, გთხოვ, გაჩერდი, — ჩუმად თქვა დედამ.

მის ხმაში მუდარა იყო, მაგრამ არა ძალა. ეს სიტყვა უკვე ბევრჯერ მსმენოდა. ყოველ ჯერზე იმ იმედით, რომ ამჯერად მამა გაჩერდებოდა. არასოდეს გაჩერებულა.

კარის ზღურბლთან კლერი იდგა. სამი საათი ემგზავრა, მაგრამ სახეზე დაღლილობა კი არა, მოუთმენლობა ეწერა. ხელები გულზე ჰქონდა გადაჯვარედინებული და ბებიას სახლს ისე ათვალიერებდა, თითქოს ოთახები უკვე გაზომილი ჰქონდა.

— ბებიას უნდოდა, სახლი ოჯახში დარჩენილიყო, — თქვა მან.

ტუჩიდან სისხლი მოვიწმინდე.

— ბებიამ ანდერძი დაწერა.

მამამ ყბა დაჭიმა.

— შენ ცხრა წლის წინ ოჯახიდან წახვედი. ფული, სახლი და საქმე ჩვენ დავტოვეთ. ახლა დაბრუნდი და ყველაფერს ითხოვ?

— მე არაფერს ვითხოვ. უბრალოდ მითხარი, რატომ გინდა, რომ ხელი მოვაწერო.

ჩემმა ხმამ თვითონაც გამაკვირვა. ძლივს ვსუნთქავდი, მაგრამ შინაგანად რაღაც გამაგრებდა. ალბათ ის ცხრა წელი, როცა საზღვაო სამსახურში ყოფნამ მასწავლა, რომ შიშის დამალვა და შიშის დამარცხება ერთი და იგივე არ იყო.

მამამ ყავის მაგიდის ქვეშ ხელი შეყო და ჯოხი ამოიღო. ხის ზედაპირზე ძველი ნაკაწრები ჩანდა. მე მაშინვე ვიცანი ის ნივთი. ბავშვობაში ამ ჯოხით ეზოში ბურთს ვისროდით, სანამ ჩემი მაჯა არ მოვიტეხე და მამამ არ მითხრა, რომ სუსტი ვიყავი.

— დღეს ხელს მოაწერ, — თქვა მან. — ან ყველას ვეტყვით, რომ აქ შემოიჭერი.

დედამ ნაბიჯი გადმოდგა.

— ჰაროლდ, ბავშვს სისხლი სდის.

— ის ბავშვი აღარ არის.

— მართალია, — ძლივს ამოვთქვი. — ამიტომ ვეღარ შემაშინებ ისე, როგორც ადრე.

ჯოხი ისევ აიწია.

ამჯერად კარი ისე გაიღო, რომ კედელზე ჩამოკიდებული ბებიას მედლები აჟღარუნდა. ზღურბლზე საოლქო შერიფის მოადგილე იდგა, იარაღი მამას ჰქონდა დამიზნებული. მის უკან სანაპირო პატრულის ორი ოფიცერი შემოვიდა.

— ძირს დადე! ახლავე!

ჯოხი იატაკზე დაეცა.

ერთ-ერთმა ოფიცერმა, ელისონმა, ჯერ მამას შეხედა, შემდეგ მე. უცებ მხრები გასწორდა, თითქოს გემბანზე ბრძანებას ელოდა.

— კაპიტანი ჰარტი? ქალბატონო, არ გაინძრეთ. სასწრაფო გზაშია.

კლერის პირი ღია დარჩა. მამამ ბებიას მედლებზე გადაიტანა მზერა და შემდეგ ჩემზე. პირველად დაინახა არა ის გოგო, რომელიც ცხრა წლის წინ სახლიდან წავიდა, არამედ ქალი, რომელიც სხვა ადამიანებს ბრძანებებს აძლევდა და საკუთარ თავს ჯერ კიდევ ვერ იცავდა მისგან.

მოადგილემ მამას ხელბორკილები დაადო.

— ეს ოჯახური კამათია, — იყვირა კლერმა.

მოადგილემ ჯოხს დახედა.

— არა, ქალბატონო. ეს თავდასხმის ადგილია.

სასწრაფო მანქანაში ყოველი ორმო სხეულში მირტყამდა. საავადმყოფოში ექიმმა მითხრა, რომ ორი ნეკნი მქონდა მოტეხილი და ფილტვი მხოლოდ რამდენიმე მილიმეტრით გადამირჩა.

— გაგიმართლათ, — თქვა მან.

ეს სიტყვა გულში ჩამესო. რამდენჯერ უთქვამს დედას იგივე მამის მორიგი აფეთქების შემდეგ? რამდენჯერ დამიჯერებია, რომ გადარჩენა ბედნიერება იყო?

საღამოს ცხრა საათზე ელისონი პალატაში მოვიდა. ქუდი ხელში ეჭირა და საწოლთან დადებულ წყლის ჭიქას ისე მოერიდა, თითქოს ზედმეტ ხმასაც შეეძლო ჩემთვის ტკივილის მოყენება.

— მეზობლის კარის კამერამ ყველაფერი გადაიღო, — თქვა მან. — მამათქვენი ჯოხით სახლში შევიდა. კამერამ თქვენი დის სიტყვებიც ჩაიწერა.

— რა თქვა კლერმა?

ელისონმა რამდენიმე წამით შემომხედა.

— უთხრა, რომ იქამდე არ გასულიყო, სანამ ხელს არ მოაწერდით.

მუცელი შემეკუმშა. კლერის თავდაჯერება პირველად დაიბზარა.

ოცი წუთის შემდეგ ის პალატაში შემოვარდა და ხელში საბუთი ეჭირა.

— მამამ შეცდომა დაუშვა, — ჩურჩულით თქვა მან. — ხელი მოაწერე გაყიდვის ხელშეკრულებას და ყველას ვეტყვით, რომ უბრალოდ წაიქეცი.

ზარის ღილაკს დავაჭირე. ექთანი მაშინვე შემოვიდა და კლერს წინ გადაუდგა. დაცვამ ის ლიფტამდე გააცილა, თუმცა კლერი ყვიროდა, რომ სახლი ორივეს ეკუთვნოდა.

მალე ტელეფონმა ისევ დარეკა.

— კაპიტანი ჰარტი? მე ეველინ შოუ ვარ, თქვენი ბებიის ადვოკატი. მამათქვენის ამბავი გავიგე. არაფერი მოაწეროთ ხელი. ბებია ამას ელოდა.

სხეულზე სიცივემ დამიარა.

შუაღამემდე ეველინი მოვიდა. ხელში ტყავის გაცვეთილი საქაღალდე ეჭირა, რომელსაც ბებიას ინიციალები ჰქონდა ამოტვიფრული. დედაც მოჰყვა და ხელში პატარა სპილენძის გასაღები ეჭირა, რომელიც ექვსი წელი დაემალა ყველას.

ეველინმა საქაღალდე საბანზე დამადო და საკეტი თითებით შეამოწმა.

— ბებიამ სახლი ანდერძით არ დაგიტოვათ, — თქვა მან.

კუჭი მომეკუმშა.

მერე მან საქაღალდე გახსნა, თარიღიან საბუთზე თითი დაადო და ჩუმად დაამატა:

— მან ყველაფერი სიკვდილამდე სამი წლით ადრე მოამზადა. ახლა კი უნდა გაჩვენოთ, რას ჩაწერა იმ დღეს…

ნაწილი 2

ეველინის თითები საკეტის ლითონზე შეჩერდა. პალატაში მხოლოდ აპარატის თანაბარი წკაპუნი ისმოდა. დედა ფანჯარასთან იდგა და სპილენძის გასაღებს ისე უჭერდა, რომ თითები გაუთეთრდა.

— რას ნიშნავს, ყველაფერი მოამზადა? — ვკითხე.

— იმას, რომ თქვენს ოჯახში მხოლოდ ერთ ადამიანს ესმოდა, რა ხდებოდა სინამდვილეში.

— ბებიას?

ეველინმა თავი დამიქნია.

— მას თქვენი მამის ეშინოდა. მაგრამ საკუთარ შიშს გადაწყვეტილებების მიღების უფლება არასოდეს მისცა.

საქაღალდის შიგნით ოფიციალური საბუთი, დალუქული წერილი და პატარა მეხსიერების მოწყობილობა იდო. დოკუმენტზე ჩემი სახელი ეწერა, თუმცა ხელმოწერა ჯერ არ ჩანდა. თარიღი კი თვალში მეჩხირებოდა: ბებიას სიკვდილამდე სამი წლით ადრე.

— რატომ არ მითხრა? — ვკითხე.

— იმიტომ, რომ იცოდა, მამათქვენი მაშინვე დაგემუქრებოდათ. მან მხოლოდ ერთი რამ მთხოვა: საბუთი თქვენთვის გადმომეცა, თუ ოდესმე სახლში ძალით დაბრუნდებოდით.

დედამ თავი დახარა.

— მე გასაღები ბებიამ მომცა, — თქვა მან. — მითხრა, ექვსი წელი არ გამეხსნა. არც მაშინ, როცა ჰაროლდი დამემუქრებოდა, არც მაშინ, როცა კლერი მთხოვდა.

მისკენ შევბრუნდი.

— შენ იცოდი?

დედას თვალები აემღვრა.

— ვიცოდი, რომ რაღაც ჰქონდა დამალული. არ ვიცოდი, შენ დაგიცავდა თუ არა. მე თვითონაც მეშინოდა.

ამ პასუხმა უფრო მატკინა, ვიდრე მოტეხილმა ნეკნმა. მთელი ცხოვრება დედის დუმილს სიყვარულად ვთვლიდი. იმ ღამით პირველად მივხვდი, რომ ზოგჯერ დუმილი მხოლოდ გაქცევის სხვა ფორმაა.

დერეფანში ნაბიჯები გაისმა. კლერი მინის კართან იდგა, მის გვერდით კი მამას ადვოკატი, რიჩარდ ბელი. მან თითი მინაზე მიადო.

— ეს საქაღალდე სასამართლოში ვერ გამოგადგება, — დაიძახა მან. — თუ დოკუმენტი არსებობს, ის მაინც სადავოა.

ეველინმა კარი გააღო.

— თქვენ ჩემს კლიენტს საავადმყოფოში ზეწოლას ახდენთ.

— მე მხოლოდ ოჯახურ ქონებაზე ვსაუბრობ.

— არა. თქვენ ცდილობთ, ძალადობის შემდეგ მიღებული ხელმოწერა კანონიერად გამოიყურებოდეს.

კლერმა წინ წამოიწია.

— ის სახლი ჩვენი ბებიის იყო!

— სწორედ ამიტომ უნდა წაიკითხოთ, რას მოაწერა ხელი მან სამი წლით ადრე, — თქვა ეველინმა.

კლერის სახე შეეცვალა. მხოლოდ წამით, მაგრამ შევამჩნიე. მისი მზერა მეხსიერების მოწყობილობაზე გადავიდა და მაშინვე გვერდზე გაიქცა.

— ამას ვერ გახსნით, — თქვა მან.

— რატომ? — ვკითხე.

კლერმა ტუჩი მოიკვნიტა.

— იმიტომ, რომ ბებია მოხუცი იყო. შეიძლება ვერ აცნობიერებდა, რას აკეთებდა.

ეველინმა მშვიდად უპასუხა:

— ექიმის ცნობაში წერია, რომ იმ დღეს მისი გონებრივი მდგომარეობა სრულად ნათელი იყო.

რიჩარდმა ხელი ასწია.

— ჩემი კლიენტი ამ საუბარს არ გააგრძელებს.

— თქვენი კლიენტი მამათქვენია, — შევახსენე.

— და თქვენ მისი შვილი ხართ. ეს ამბავი ყველას დაგვაზიანებს.

— უკვე დამაზიანა. განსხვავება ისაა, რომ ამჯერად სიმართლე მაინც დამრჩება.

სიჩუმე ჩამოვარდა. ეველინმა მეხსიერების მოწყობილობა მაგიდაზე დადო, შემდეგ გასაღები საქაღალდის შიდა საკეტში ჩასვა. ლითონმა მკვეთრად დაიწკრიალა.

— ბებიამ ეს ჩაწერა სახლში, სამუშაო ოთახში, — თქვა მან. — ერთი ასლი ჩემთან დატოვა. მეორე კი იმ ოთახში დამალა, რომელსაც დღეს თქვენი მამა ყიდის.

— ჩანაწერში რა არის? — ვკითხე.

— თქვენი ბებიას ჩვენება. მისი ხმით.

კლერმა უკან დაიხია.

— არა.

— შენ იცოდი ჩანაწერის შესახებ? — შევეკითხე.

მან პასუხი არ გამცა.

ამ დროს ჩემი ტელეფონი აინთო. უცნობი ნომრიდან ერთი შეტყობინება მოვიდა: თუ საქაღალდეს გახსნი, დილით დედაშენი აღარ გეყოლება.

დედამ ეკრანი დაინახა და სუნთქვა შეეკრა.

— ჰაროლდია? — იკითხა მან.

ეველინმა შეტყობინება გადაიღო და პოლიციას გაუგზავნა.

— ახლა ეს უბრალოდ ქონების დავა აღარ არის, — თქვა მან.

მეხსიერების მოწყობილობაზე პატარა წითელი ნათურა აციმციმდა. ეველინმა ხელი ლეპტოპისკენ წაიღო, მაგრამ სანამ ეკრანს გახსნიდა, დერეფნიდან დაცული კარი ხმაურით დაიხურა.

ვიღაცამ საავადმყოფოს ელექტროენერგია გამორთო.

და სიბნელეში დედამ ჩურჩულით თქვა:

— ეს ხმა ვიცანი……

ნაწილი 3

დედას სიტყვებთან ერთად დერეფანში მძიმე ნაბიჯების ხმა გაისმა. მე საწოლიდან წამოდგომა ვცადე, მაგრამ ტკივილმა სუნთქვა შემიკრა.

— არ გაინძრე, — მითხრა ეველინმა. — დაცვა უკვე მოდის.

მოულოდნელად ავარიული ნათურები აინთო. კართან პოლიციის ორი თანამშრომელი გამოჩნდა, მათ უკან კი ელისონი იდგა.

— ყველა ადგილზე დარჩით, — თქვა მან. — კამერების ჩანაწერი უსაფრთხოების ოთახში ინახება.

ეველინმა ლეპტოპი ჩართო. მეხსიერების მოწყობილობა შეაერთა, გასაღები კი საქაღალდის გვერდით დადო. ეკრანზე ძველი ფაილი გამოჩნდა, რომლის თარიღიც ისევ იმავე დღეს აჩვენებდა: ბებიას სიკვდილამდე სამი წლით ადრე.

ჩანაწერი ჩაირთო.

ჯერ საათის წიკწიკი ისმოდა. შემდეგ ბებიას მშვიდი, ოდნავ ჩახლეჩილი ხმა.

— მე, ელენ ჰარტი, სრულ გონებაზე და საკუთარი ნებით ვაცხადებ, რომ ჩემი სახლი, მიწა და იქ არსებული საოჯახო სამშენებლო წილები ჩემს შვილს, ჰაროლდ ჰარტს, არასოდეს ეკუთვნოდა.

დედამ პირზე ხელი აიფარა. კლერმა თვალები დახარა.

ჩანაწერში ბებია განაგრძობდა:

— ჰაროლდმა ჩემი ხელმოწერის გაყალბებით აიღო სესხები, გადაიტანა ოჯახის ფული საკუთარ ანგარიშებზე და ამ სახლს ორჯერ შეეცადა ჩუმად გაყიდვას. მე ეს ყველაფერი აღმოვაჩინე, როცა მისი საბუთების ასლები სამუშაო ოთახში ვიპოვე.

ჩემმა გულმა სწრაფად დაიწყო ცემა.

— მაგრამ ეს მხოლოდ მიზეზის ნახევარია, — ამბობდა ბებია. — მთავარი მიზეზი ჩემი შვილიშვილია. კაპიტანი ჰარტი სახლიდან წავიდა არა იმიტომ, რომ ოჯახი არ უყვარდა. ის წავიდა იმიტომ, რომ ჰაროლდმა მას არჩევანი დაუტოვა: ან დაეტოვებინა საზღვაო სამსახური, ან სამუდამოდ დაეკარგა ოჯახი.

ელისონმა თვალები დახარა. ალბათ პირველად გაიგო, რატომ გამისწორდა მაშინ მხრები მის ხმაზე.

— მე ვიცი, როგორი კაცი გახდა ჩემი შვილი, — განაგრძობდა ბებია. — მან ყველას დააჯერებინა, რომ კაპიტანი სუსტი იყო. სინამდვილეში კი ის ერთადერთი იყო, ვინც ძალაუფლებას ბოროტად არ იყენებდა.

კლერმა თავი ასწია.

— ეს შეუძლებელია. ბებია ავად იყო.

ეველინმა მისკენ გაიხედა.

— ჩანაწერის თარიღზე მისი ექიმის ხელმოწერაა. იმ დღეს მან დამოუკიდებლად მოაწერა ხელი ქონების გადაცემას.

ეკრანზე შემდეგი დოკუმენტი გამოჩნდა. ოფიციალური რეესტრის ამონაწერი. სახლი, მიწა და წილები სამი წლით ადრე უკვე ჩემს სახელზე იყო გადმოფორმებული. ბებიამ სიცოცხლის ბოლომდე მხოლოდ საცხოვრებელი უფლება დაიტოვა.

მე სიტყვა ვერ ვთქვი.

მთელი ცხოვრება მეგონა, რომ სახლიდან ცარიელი ხელებით წავედი. სინამდვილეში ბებიამ ჩუმად მომცა ადგილი, სადაც დაბრუნება შემეძლო.

ჩანაწერი ბოლომდე გაგრძელდა.

— თუ ეს სიტყვები ისმის, ჰაროლდი ალბათ უკვე ცდილობს, კაპიტანი აიძულოს ხელმოწერაზე. ამ შემთხვევაში არ დაუჯეროთ არც მას, არც კლერს. ძალადობის ან მუქარის ყოველი მცდელობა ჩაიწეროს და პოლიციას გადაეცეს.

ეკრანი გაშავდა.

დერეფანში არავინ მოძრაობდა.

კლერმა სკამი მოძებნა და ჩამოჯდა. რიჩარდ ბელმა სახეზე ხელი გადაისვა.

— ეს ყველაფერი საქმეს ცვლის, — თქვა მან.

— არა, — ვუპასუხე. — ეს უბრალოდ პირველად აჩვენებს, როგორი იყო საქმე ყოველთვის.

ელისონის რადიომ დაიწკრიალა.

— კაპიტანო, — თქვა მან, — მამის დაკავებისას მისი მანქანიდან კიდევ ერთი საქაღალდე ამოვიღეთ. შიგნით თქვენი ხელმოწერის რამდენიმე ასლია და წერილი, რომელიც დღეს დილით საოლქო რეესტრში უნდა წარედგინა.

— რა წერილია?

ელისონმა რადიოს ხმა დაუწია.

— განცხადება, თითქოს თქვენ ბებიას ქონება უკანონოდ მიითვისეთ.

ეველინმა სახე დაძაბა.

— ეს უკვე მხოლოდ თავდასხმა და თაღლითობის მცდელობა აღარ არის. მას მთელი ქონების ჩამორთმევა უნდოდა.

იმ წამს ჩემს ტელეფონზე ახალი ზარი შემოვიდა. ნომერი მამის ოფისს ეკუთვნოდა.

დავაჭირე პასუხს.

— კაპიტანო ჰარტ, — თქვა უცნობმა მამაკაცმა, — თუ გსურთ დედათქვენი უსაფრთხოდ დარჩეს, დილით მარტო უნდა მოხვიდეთ ძველ სამშენებლო მოედანზე.

ფანჯარასთან დედა იდგა. მისი სახე უეცრად გაფითრდა.

ზარის დასრულების შემდეგ ელისონმა მითხრა, რომ ჰაროლდი ჯერ კიდევ საკანში იჯდა და გარეთ ვერავის დაურეკავდა.

მაშინ გავიგე, რომ ბებიას ჩანაწერი მხოლოდ წარსულს არ ამხელდა. ვიღაცას ახლა ისეთი გეგმა ჰქონდა, რომლის შესახებაც ჰაროლდმაც კი შეიძლება არაფერი იცოდა…