მიწის ქვეშიდან ძაღლის ტირილი ისმოდა, მაგრამ როცა გათხრებმა მიაღწია მილამდე, სამაშველო ჯგუფის უფროსი მოულოდნელად გაფითრდა

მიწის ქვეშიდან ძაღლის ტირილი ისმოდა, მე კი ჯერ კიდევ ვერ ვიჯერებდი, რომ ამ ხმას მიწის შვიდი ფენა და ბეტონის ნამსხვრევები ვერ ახშობდა.

დილის ექვსი საათი იყო, როცა მთაწმინდის გარეუბანში, მიწისძვრით ჩამონგრეული ძველი სახლის გვერდით, პირველად გავიგეთ წკმუტუნი. ქარი მტვერს სახეში გვაყრიდა. ჰაერში დამწვარი ხის, ნესტისა და გაზის მძიმე სუნი იდგა. ყველა ჩუმდებოდა, როგორც კი ის ხმა ამოდიოდა.

წკმუტუნი სუსტი იყო, მაგრამ ცოცხალი.

— კიდევ გაიმეორა, — თქვა ნინომ და ყური მიწასთან მიადო.

— საიდან მოდის? — ვკითხე მე.

ირაკლიმ, ჩვენი ჯგუფის უფროსმა, ხელით ყველას გაჩუმება ანიშნა. რამდენიმე წამი მხოლოდ შორეული გენერატორის გუგუნი ისმოდა. შემდეგ მიწის ქვეშიდან ისევ მოვიდა ხმა.

ამჯერად უფრო სევდიანი.

— მილი უნდა იყოს, — თქვა ირაკლიმ. — ძველი საკანალიზაციო ხაზი. აქ ადრე სახლები იყო.

სამაშველო რუკა გახსნა, მაგრამ მიწისძვრამ ყველაფერი გადაადგილებული იყო. ერთი შეხედვით, მილი სახლის საძირკვლის ქვეშ გადიოდა. ზემოდან შესვლა შეუძლებელი გახლდათ, რადგან ბეტონის ფილა ყოველ წუთს შეიძლებოდა ჩამოშლილიყო.

— მილში ადამიანი ვერ ჩაძვრება, — თქვა დათომ, ჩვენმა ყველაზე გამხდარმა მაშველმა. — მხრებიც კი არ გამეტევა.

მიწას ხელი მოვუსვი. ცივი იყო. თითებზე წვრილი ქვიშა შემრჩა და უცნაური შიში ვიგრძენი: იქნებ ხმა უკვე ბოლო ძალით ამოდიოდა და ჩვენ უბრალოდ ვაგვიანებდით?

— მაშინ მიწა უნდა გავხსნათ, — ვთქვი.

ირაკლიმ საათს დახედა.

— თუ შიგნით ძაღლია, შეიძლება საათებიც არ ჰქონდეს დარჩენილი.

ეს ფრაზა არავის დასჭირვებია. ყველამ აიღო ნიჩაბი.

პირველი საათი ყველაზე რთული აღმოჩნდა. მიწა ზემოდან რბილი ჩანდა, მაგრამ რამდენიმე სანტიმეტრის ქვეშ ბეტონის ნატეხები დაგვხვდა. ყოველი დარტყმის შემდეგ მიწის ქვეშ ხმა წყდებოდა და მე ვკანკალებდი, თითქოს ჩვენი ნიჩბები მის გულს ეხებოდა.

— არ გაჩერდე, პატარა, — ჩავჩურჩულე. — გესმის? ჩვენ აქ ვართ.

ნინომ შემომხედა.

— მართლა გგონია, რომ გისმენს?

— თუ იმედს აქვს ხმა, ალბათ ისიც ისმის.

მესამე საათზე ხელები დამისკდა. მარცხენა ხელთათმანი გამეხა და მაჯაზე სისხლი შემერია მტვერს. მაშინ პირველად ვიპოვეთ მილის ზედა ნაწილი. ჟანგიანი რკინა მიწაში ისე იკარგებოდა, თითქოს წარსულს ჩამარხავდნენ.

მაგრამ მილის შესასვლელი ცარიელი იყო.

ხმა უფრო ღრმიდან მოდიოდა.

მეოთხე საათზე მეზობლები შეგროვდნენ. ერთმა მოხუცმა ქალმა თქვა, რომ მიწისძვრამდე რამდენიმე დღე დაკარგულ ძაღლს ეძებდნენ. მეორე კაცმა კი მხრები აიჩეჩა.

— აქ ყველამ თავისი სიცოცხლე გადაარჩინა. ერთი ძაღლისთვის ამდენი თხრა სისულელეა.

ირაკლი მისკენ შეტრიალდა.

— თუ თქვენთვის სიცოცხლე ზომით განისაზღვრება, უკან დაიხიეთ.

კაცი გაჩუმდა.

მეცხრე საათი დაიწყო და ჩვენ უკვე მიწის ქვეშ პატარა გვირაბი გვქონდა გამოყვანილი. შიგნით შევძვერი, ტელეფონის ნათურა წინ მივმართე და სუნთქვა შევიკავე. მილს ტალახი ავსებდა. კედლებზე წყალი წვეთავდა. წინ მხოლოდ სიბნელე იყო.

— გიორგი, დაბრუნდი, — დამიძახა ნინომ. — კედელი ირყევა.

— კიდევ ხუთი წუთი.

— ხუთი წუთი უკვე ექვსჯერ თქვი.

მე პასუხი არ გავეცი. შემდეგ ხმა გავიგონე. ამჯერად იმდენად ახლოს, რომ გულმკერდი შემეკუმშა.

წკმუტუნი.

მარჯვენა მხარეს გავიხედე და ტალახში ორი თვალის ანარეკლი დავინახე.

ძაღლი მილში ღრმად იყო გაჭედილი. სხეული მთლიანად ლაფში ჰქონდა ამოსვრილი, უკანა თათი კი ორ ბეტონის ნატეხს შორის მოექცია. თავი ძლივს ეჭირა. კისერზე რაღაც პატარა მეტალი ეკიდა და ყოველ სუნთქვაზე მილს მსუბუქად ეხებოდა.

— გხედავ, მეგობარო, — ვუთხარი ჩუმად.

ძაღლმა თვალები დახუჭა.

ხელი ნელა გავუწოდე. მეშინოდა, არ დაეკბინა, მაგრამ მან მხოლოდ თავი მოიწია და ჩემი ხელისგული ლოყით შეეხო.

იმ წამს მივხვდი, რომ ის ჩვენზე დიდხანს მელოდა.

— არ მიგატოვებ, — ვუთხარი.

უკნიდან ირაკლის ხმა გაისმა:

— გიორგი, ხელს ნუ ამოძრავებ. ბეტონი ახლა ირყევა.

ზემოდან მძიმე ნატეხმა დაიგრგვინა. მილში მტვერი ჩამოიშალა. ძაღლმა შემკრთალმა ამოიოხრა, მე კი მისი თათი ორივე ხელით დავიჭირე.

გარედან ნინო დაიყვირა:

— ყველა უკან! დაუყოვნებლივ!

მაგრამ მე უკან დახევა აღარ შემეძლო. ჩემი თითები იმ პატარა მეტალის საკიდს შეეხო და კისერზე ჩამოკიდებული ნივთი ტალახიდან ამოვწიე. მასზე რაღაც იყო ამოტვიფრული…

ნაწილი 2

მასზე სამი ასო და ოთხი ციფრი იყო ამოტვიფრული, მაგრამ ტალახი ყველაფერს ფარავდა. თითით ფრთხილად გადავუსვი ზედაპირს და მხოლოდ ბოლო ციფრი გავარჩიე.

— რას ხედავ? — მკითხა ირაკლიმ გარედან.

— არ ვიცი. ჯერ ძაღლი უნდა გამოვიყვანოთ.

მილი ისევ შეირყა. ჩემს თავზე პატარა ქვა ჩამოვარდა და კეფაზე დამეჯახა. თვალებში ცეცხლი ამინთო, მაგრამ ხელი არ გამიშვია. ძაღლი ისე სუნთქავდა, თითქოს თითოეული ჩასუნთქვა უკანასკნელი იყო.

— დათო, რკინის საჭრელი მომეცი! — დავიყვირე.

— აქ ვერ შემოგიწვდენ!

— მაშინ მავთული შემოატარე!

გარედან რამდენიმე წამით მხოლოდ ბრძანებებისა და ლითონის ხრახნის ხმა ისმოდა. ძაღლს ველაპარაკებოდი, რომ არ ჩაძინებოდა.

— გქვია რამე? — ვკითხე. — თუ არ იცი, მე დაგარქმევ. ოღონდ თვალი არ დახუჭო.

მისმა ყურმა ოდნავ გაინძრა.

— კარგი, როკი. ახლა როკი იქნები.

ნინომ უკნიდან გამომძახა:

— ეს სახელი რატომ?

— იმიტომ, რომ ქვას ჰგავხარ. ჯერ კიდევ დგახარ.

ძაღლმა თითქოს პასუხად ყელი გააქნია. შემდეგ ძალიან ჩუმად ამოიკვნესა.

მავთული მოვიდა. დათომ ბოლოში პატარა საჭრელი დაამაგრა, მაგრამ ჩემი ხელები იმდენად ახლოს იყო ძაღლის თათთან, რომ თითოეული მოძრაობა საშიში გახლდათ.

— ნელა, გიორგი, — მითხრა ნინომ. — ჯერ ბეტონის მარცხენა ნაწილი დაასუსტე.

— თუ ფეხი უფრო გაეჭედა?

— თუ არ დავიწყებთ, ის იქ მოკვდება.

ეს სიტყვები გულში ისე ჩამერჭო, რომ ბეტონს მთელი ძალით შევეჭიდე. რკინა ნელა იჭრებოდა. როკი კანკალებდა, მაგრამ არ მიკბენია. ერთხელ მხოლოდ ცხვირი ჩემს მაჯას მიადო, თითქოს მეკითხებოდა, მართლა ვაპირებდი თუ არა მის წაყვანას.

მეცხრე საათის ბოლოს ბეტონის პირველი ნატეხი მოვაშორეთ.

— თათი თავისუფალია! — დავიყვირე.

— ჯერ არ მოქაჩო, — მიპასუხა ირაკლიმ. — მილის შიგნით კიდევ ერთი დაბრკოლებაა.

ძაღლი წინ ვერ მოდიოდა. მისი სხეულის ქვემოთ სველი ტალახი იყო ჩაწოლილი. ხელებით ვასუფთავებდი, ფრჩხილებში მიწა მეყრებოდა და სისხლიანი მაჯა მეწვოდა. ერთხელ როკიმ თავი მკერდზე დამადო და მთელი სხეულით მომეყრდნო.

მივხვდი, რომ ძალა აღარ ჰქონდა.

— როკი, ახლა უნდა გამიძლო, — ვუთხარი. — მე თუ დაგკარგე, ამ მიწიდან ვერასოდეს გამოვალ.

— გიორგი, სიტყვა მომეცი, რომ უკან გამოხვალ, — თქვა ნინომ.

— ჯერ მას ვპირდები.

გარედან ბეტონის ამწე ჩაირთო. მიწა დაიძრა. ჭერში ბზარი გაიხსნა და თეთრი მტვერი დაგვეცა.

— დრო აღარ გვაქვს! — დაიყვირა ირაკლიმ. — ერთდროულად ვწევთ!

დათომ მილი გარედან დაამაგრა. ნინომ ჩემთან პატარა გადასაფარებელი შემოაცურა. მე როკის სხეულის ქვეშ შევაცურე და ფეხები ფრთხილად მოვიქნიე.

— სამზე, — თქვა ირაკლიმ. — ერთი… ორი…

მესამე დათვლაზე ყველამ მოქაჩა.

როკიმ ისეთი ხმა გამოსცა, რომ კბილები ერთმანეთს დავაჭირე. მეშინოდა, რამე მოვტეხეთ. შემდეგ მისი სხეული ბეტონიდან გათავისუფლდა და ჩემს მკერდზე დაეცა.

გარეთ რომ გამოვედით, უკვე ბნელდებოდა. ძაღლი ტალახით იყო დაფარული, თვალები დახუჭული ჰქონდა და სუნთქვა ძლივს ეტყობოდა.

— გული მუშაობს, — თქვა ნინომ და ყელზე თითები მიადო. — მაგრამ ძალიან სუსტად.

— კლინიკაში წავიყვანოთ.

— ჯერ ჟანგბადი.

მეზობლები წრედ შემოგვერტყნენ. ერთმა ბავშვმა თავისი წითელი პლედი მოიტანა. პლედზე პატარა ყვითელი მზეები იყო დახატული. როკი შიგ შევახვიეთ და სასწრაფო მანქანისკენ წავიღეთ.

იმ დროს შევნიშნე, რომ კისერზე ჩამოკიდებული მეტალის საკიდი ჯერ კიდევ ჩემს ხელში მქონდა. ტალახი მოვაშორე. ზედ ეწერა: „როკი — ლუკა“.

— ლუკა ვინ არის? — მკითხა ირაკლიმ.

— არ ვიცი.

საკიდის უკანა მხარეს ნომრის ნაცვლად მხოლოდ ერთი პატარა ნახატი იყო ამოტვიფრული — მთვარე და მის ქვეშ ბავშვური სახლი.

კლინიკაში ექიმმა მითხრა, რომ ძაღლი გაუწყლოებული იყო, თათი დაჟეჟილი ჰქონდა და კიდევ რამდენიმე საათი ასეთ მდგომარეობაში ვერ გაძლებდა. გადასხმას შეუერთეს. როკიმ თვალები გაახილა და ჩემი ხელი ლოკვა სცადა.

— პატარა ლოკვა და უკვე ყველას ატირებ, — ჩავჩურჩულე.

ნინო ფანჯარასთან იდგა და გარეთ ბნელ ქუჩას უყურებდა.

— თუ ლუკა მისი პატრონია, რატომ არავინ მოსულა?

ამ კითხვაზე პასუხი არ მქონდა.

ღამის თერთმეტზე, როცა როკის სუნთქვა ცოტათი დასტაბილურდა, კლინიკის ტელეფონმა დარეკა. მორიგე ექთანმა ყურმილი აიღო, რამდენიმე სიტყვა თქვა და სახეზე ფერი დაეკარგა.

— გიორგი, შენ გკითხულობენ.

— ვინ?

მან ყურმილი გამომიწოდა.

მეორე მხარეს ბავშვის ჩახლეჩილი ხმა მესმოდა.

— როკი იპოვეთ? — იკითხა მან. — მაშინ გთხოვთ, არ უთხრათ დედას, რომ მე ისევ აქ ვარ, რადგან თუ მან იცის, სად ვიმალები, როკის წაყვანასაც შეეცდება…

ნაწილი 3

როკის წაყვანასაც შეეცდება, — გაიმეორა ბავშვმა და მაშინვე გაჩუმდა.

კლინიკის დერეფანში ღამის განათება ციმციმებდა. ტელეფონის შავი კაბელი ჩემს თითზე მქონდა შემოხვეული. რამდენიმე წამი სიტყვა ვერ ვიპოვე.

— ვინ ხარ? — ვკითხე ბოლოს.

— ლუკა.

ნინომ ჩემკენ გამოიხედა. ირაკლი კართან იდგა და უკვე პოლიციას ურეკავდა.

— სად ხარ, ლუკა?

— ძველ სარდაფში. სკოლის უკან. დედამ მითხრა, არ გავმოძრავებულიყავი. მაგრამ როკის გარეშე ვერ მივდიოდი.

— ვინ არის შენი დედა?

ბავშვმა სუსტად ამოისუნთქა.

— თაკო. ის ამბობს, რომ როკი ქუჩის ძაღლია და ჩვენთვის არაფერს ნიშნავს. მაგრამ ის ჩემი ძმაა.

ხაზი გაწყდა.

— ისევ დარეკე! — დაიყვირა ნინომ.

მორიგე ექთანმა ნომერი ვერ იპოვა. ის ზარი კლინიკის ძველ შიდა აპარატზე შემოვიდა, რომლის ნომერიც სხვამ თითქმის არ იცოდა.

— ბავშვს უნდა მივაკვლიოთ, — ვთქვი.

— ჯერ როკი ვერ წავა, — მითხრა ექიმმა. — გადასხმა მიმდინარეობს.

— მაშინ მე წავალ.

ირაკლიმ მხარში ხელი მომკიდა.

— მარტო არა.

ნახევარი საათის შემდეგ პოლიციის მანქანასთან ვიდექით. თან წავიდა ირაკლი და ორი მაშველი. ნინო კლინიკაში დარჩა როკისთან. წასვლის წინ ძაღლის გალიასთან მივედი.

— მალე დავბრუნდები, — ვუთხარი.

როკიმ თვალები გაახილა. მისი თათის ქვეშ წითელი პლედი იდო, ყვითელი მზეები კი სისხლისფერი განათების ქვეშ მოჩვენებებს ჰგავდა.

ძველ სკოლასთან მისასვლელი გზა ჩამონგრეული კედლებით იყო ჩახერგილი. ღამის ორი საათი იყო. მიწისძვრის შემდეგ ქალაქი უცნაურად დუმდა, თითქოს ყველა სახლი სუნთქვას ერიდებოდა.

— ლუკა! — დავიყვირე.

პასუხი არ იყო.

შემდეგ სარდაფის სიღრმიდან სამჯერ გაისმა ლითონზე დარტყმა.

— აქ ვარ! — ბავშვმა დაიძახა.

მეხუთე წუთზე პატარა ხვრელი გავაკეთეთ. შიგნით ბიჭი იჯდა, მუხლები გულთან ჰქონდა მიბჯენილი. ხელში ისევე პატარა მეტალის საკიდი ეჭირა, როგორიც როკის ჰქონდა.

— როკი ცოცხალია? — პირველი ეს მკითხა.

— ცოცხალია. შენზე გველოდება.

ბავშვს თვალები აემღვრა.

— დედამ თქვა, რომ აღარ დაბრუნდება. მან როკი დამაკარგვინა.

— ახლა ჯერ შენ გამოგიყვანთ.

— თუ დედამ იპოვა, ისევ წაიყვანს.

ირაკლიმ ბავშვს საბანი მოახვია.

— აქ არავინ წაგიყვანს. ჩვენთან ხარ.

სასწრაფო მანქანაში ლუკამ ყველაფერი მოგვიყვა. მიწისძვრამდე ორი დღით ადრე დედამისმა, თაკომ, როკი ეზოს მილთან მიაბა. ამბობდა, რომ ძაღლი ხმაურობდა და მეზობლებს აწუხებდა. შემდეგ მიწისძვრა მოხდა. ლუკა სახლიდან გაიქცა, რადგან ეგონა, რომ როკის გადარჩენა შეეძლო, მაგრამ სარდაფში ჩავარდა და იქ ჩაიკეტა.

— მაშ, როკი თაკომ დატოვა? — ვკითხე ფრთხილად.

ლუკამ თავი დახარა.

— მან მითხრა, რომ როკი არავის სჭირდებოდა. მე კი დავპირდი, რომ მას მაინც ვიპოვიდი.

დილის ოთხზე ლუკა კლინიკაში მივიყვანეთ. როკიმ მისი ხმა ჯერ კიდევ კარამდე გაიგონა. სუსტი ყეფა გამოსცა და გადასხმას ხელი დაუქნია.

ლუკა გალიასთან მუხლებზე დაეცა.

— ბოდიში, როკი. გვიან მოვედი.

როკიმ თავისი თათი ბადეს მიადო.

ბავშვმა და ძაღლმა ერთმანეთს მხოლოდ რამდენიმე სანტიმეტრი აშორებდა.

იმ დროს კარში ქალი გამოჩნდა. ოცდაათიოდე წლის იყო, თმა არეული ჰქონდა და ხელში სველი ქოლგა ეჭირა.

— ლუკა! — დაიყვირა მან. — აქ რას აკეთებ?

ბიჭი უკან დაიხია.

— დედა…

თაკომ ჯერ შვილს შეხედა, შემდეგ როკის.

— ეს ძაღლი ჩემი საკუთრებაა. ახლავე მიმყავს.

მე წინ გადავუდექი.

— მას ჯერ მკურნალობა სჭირდება.

— თქვენ ვინ ხართ, რომ მიშლით?

— ადამიანი, რომელმაც ცხრა საათი მიწა თხარა მის გადასარჩენად.

— მე არ მითხოვია!

— ძაღლმა კი ითხოვა.

თაკოს სახე შეეცვალა. მან ლუკას ხელი მოჰკიდა.

— სახლში მივდივართ.

— არა! — იყვირა ბიჭმა და ხელი გამოგლიჯა. — როკის აქ დატოვება არ შეიძლება. შენ ისევ წაიყვან!

დერეფანში პოლიციელი შემოვიდა. თაკომ ხმამაღლა დაიწყო, რომ ჩვენ მის შვილს ვმალავდით და მის ძაღლს უკანონოდ ვაკავებდით.

ირაკლიმ ჩანაწერი ჩართო. იქ იყო მისი პირველი განცხადება, როცა მიწისძვრის ადგილზე მივედით: „ეს ძაღლი ჩემი არ არის, არ ვიცი ვინ არის და თუ ვინმეს უნდა, წაიყვანოს“.

თაკო გაშეშდა.

— ეს ჩემი ხმა არ არის, — ჩუმად თქვა მან.

— შენი ხმაა, — უპასუხა ირაკლიმ.

მაშინ კლინიკის ვეტერინარმა როკის მიკროჩიპი დაასკანა. ეკრანზე გამოჩნდა პატრონის სახელი და რეგისტრაციის ჩანაწერი.

ექიმმა ნელა თქვა:

— ძაღლი ოფიციალურად ლუკა ბერიძეზეა დარეგისტრირებული. არასრულწლოვანზე. რეგისტრაციაში ასევე წერია, რომ ცხოველის გადაცემას მხოლოდ ბავშვის მეურვე და სოციალური სამსახურის წარმომადგენელი დაესწრებიან.

თაკოს ხელიდან ქოლგა გაუვარდა.

ლუკამ პირველად ასწია თავი.

— მე გითხარი, რომ ის ჩემი ძმაა.

მაგრამ სანამ ვინმე პასუხს გასცემდა, ექიმის ტელეფონმა დარეკა. მან მოისმინა რამდენიმე სიტყვა, შემდეგ ფანჯარასთან მივიდა და გარეთ გაიხედა.

— გიორგი, ეს ზარი სამაშველო შტაბიდანაა. ამბობენ, რომ იმ მილში, სადაც როკი იპოვეთ, კიდევ ერთი ჩანაწერი აღმოაჩინეს. და თუ ის სწორად გავიგეთ, ძაღლი იქ შემთხვევით არ მოხვედრილა…