ჩემმა რძალმა საახალწლოდ სახლიდან წასვლა მიბრძანა, მაგრამ კარი რომ გააღო, მისი ღიმილი უცებ გაქრა

იმ დილით ჩემი რძალი სამზარეულოში შემოვიდა და ისე მითხრა, რომ სახლიდან უნდა წავსულიყავი, თითქოს საკუთარ მისაღებში კი არა, სასტუმროს მიმღებში იდგა.

ეს 17 დეკემბერს, კვირა დილით მოხდა. გარეთ თოვლს ჯერ არ დაეწყო, მაგრამ ფანჯრის მინებზე ყინვის თხელი ყვავილები იხატებოდა. სარა სამზარეულოს კუნძულთან იდგა და ჩემი გარდაცვლილი ქმრის ნაყიდი ლურჯი ჭიქიდან ყავას სვამდა.

— საახალწლო შაბათ-კვირისთვის შენი სახლი გვჭირდება, — მითხრა მან და ტელეფონს თვალი არ მოაშორა. — ჩემი მშობლები ჩამოდიან.

დაველოდე, რომ ბოლოს მაინც მკითხავდა, შეიძლებოდა თუ არა.

არ უკითხავს.

— სულ თხუთმეტი ადამიანი ვიქნებით. სამი საძინებელია, ამიტომ ყველაზე ლოგიკურია, ჩვენ აქ დავრჩეთ. შენ კი ორი ღამით სასტუმრო იქირავე.

ჩემი შვილი გრეგი მაცივარზე მიმაგრებულ მაგნიტებს ათვალიერებდა. იგივე ბიჭი იყო, რომელიც ამ სახლში გაიზარდა, მაგრამ ახლა ისე იქცეოდა, თითქოს ჩემს თვალებში ჩახედვა მისთვის სახიფათო იყო.

— გრეგ? — ვკითხე.

მისი მხრები შეიკუმშა.

— მხოლოდ ერთი შაბათ-კვირაა, დედა.

ამ ოთხმა სიტყვამ უფრო მეტად მატკინა, ვიდრე სარას ბრძანებამ.

ეს სახლი მე და ჩემმა ქმარმა ოცდაცხრა წლის წინ ვიყიდეთ. აქ გრეგმა პირველად გადმოდგა ნაბიჯი, აქვე გახსნა საშობაო საჩუქრები ბუხართან და სწორედ ამ სამზარეულოს კუნძულთან ჭამდა კვირაობით ბლინებს. ქმრის გარდაცვალების შემდეგ სახლი იმიტომ შევინარჩუნე, რომ მისი ხმა თითქოს კედლებში დარჩენილიყო.

ახლა ჩემი შვილი ათი ნაბიჯის მოშორებით იდგა და ცოლს უფლებას აძლევდა, ჩემთვის ეთქვა, რომ აქ აღარ ვიყავი საჭირო.

— იმ შაბათ-კვირას აქ არ ვიქნები, — მშვიდად ვუპასუხე.

სარამ პირველად ამომხედა.

— შესანიშნავია.

მისი ღიმილი მოკლე იყო, მაგრამ საკმარისად მკაფიო. მან ჩათვალა, რომ დავნებდი.

ისინი ათ წუთში წავიდნენ. როცა ნიჟარასთან ჭიქას ვრეცხავდი, საკუჭნაოს გვერდით პატარა სპილენძის კაუჭი შევნიშნე. იქ საგანგებო გასაღებს ვინახავდი.

კაუჭი ცარიელი იყო.

უჯრები გადავამოწმე. იატაკზე დავიხარე. გასაღები არსად ჩანდა. სარას ის ჩემთვის უთხოვია კი არა, უბრალოდ აეღო.

წლების განმავლობაში ამას „ოჯახისთვის სიმშვიდის შენარჩუნებას“ ვეძახდი. ქორწილის ხარჯებში დავეხმარე, მათი ძაღლი დამიტოვებია, სადღესასწაულო სადილები მომიმზადებია და სარას უფლება მივეცი, ჩემი სამზარეულო ისე გადაეწყო, როგორც მას მოსწონდა.

სინამდვილეში კი ყველას სიმშვიდე ჩემს დუმილზე იდგა.

ტელეფონის ქვეშ მდებარე უჯრიდან კრემისფერი საქაღალდე ამოვიღე. შიგ იყო ხელმოწერილი ფურცლები, შეხვედრის დადასტურება და ერთი თარიღი, წითელი კალმით შემოხაზული.

გრეგმა ამის შესახებ არაფერი იცოდა.

არც სარამ.

იურისტს დავურეკე.

— ქალბატონო მელიქიშვილო, შეხვედრა იანვრის ხუთისთვის გვაქვს ჩანიშნული, — მითხრა მან.

— უფრო ადრე მჭირდება.

— რამდენად ადრე?

— ოცდაათი დეკემბერი.

მეორე მხარეს კლავიატურის ხმა გაისმა.

— გაგიმართლათ. დილით თავისუფალი დრო გვაქვს.

სკამზე დადებულ საქაღალდეს ხელი გადავუსვი.

— მაშინ ოცდაათში შევხვდებით.

შემდეგ პატარა მთის სახლი დავჯავშნე მხოლოდ ჩემთვის და ჩემი დისშვილისთვის, მარიამისთვის. ქალაქიდან შორს, თოვლიან ტყესთან.

იმავე დღეს რვა მუყაოს ყუთი ვიყიდე, ისეთი ზომის, ერთმანეთში რომ ჩატეულიყო. გამყიდველმა გამიღიმა.

— სათამაშო თოჯინებს ამზადებთ?

— არა, — ვუთხარი. — მოლოდინს ვფუთავ.

ხუთი კვირა ისე მოვიქეცი, როგორც სარას სურდა. არ შემიკამათია. ოჯახის საერთო ჩატში მის შეტყობინებასაც არ ვუპასუხე: „ოცდამეერთე კი არა, ოცდამეერთე საუკუნის წესია — სახლი ორ საათამდე დაცარიელებული დამხვდეს.“

მხოლოდ ეკრანის სურათი შევინახე.

ოცდაათი დეკემბრის დილით გადამზიდავი მანქანა მოვიდა. გაიტანეს დივანი, საწოლები, მაგიდა, ხალიჩები, ჭურჭელი, ფოტოები და სამი ათწლეულის მთელი სითბო.

მისაღებში მხოლოდ დასაკეცი რკინის სკამი დავტოვე.

— ამასაც წავიღებთ? — მკითხა უფროსმა მუშამ.

— არა. ეს დარჩება.

ყველაზე დიდ ყუთში მეორე ჩავდე, მეორეში მესამე, ბოლოს კი ყველაზე პატარა ყუთი და დაკეცილი თეთრი კონვერტი მოვათავსე. ზედ დავაწერე: „სარასა და გრეგს. ბედნიერი ახალი წელი.“

სახლი ჩავკეტე და წავედი.

მეორე დღეს ტელეფონმა კარის კამერის შეტყობინებით დამირეკა. სამი ჯიპი და ერთი მიკროავტობუსი ეზოში შემოდიოდა. თხუთმეტი ადამიანი ჩემოდნებით, საჭმლის ჩანთებითა და ვერცხლისფერ ფოლგაში გახვეული ზღვის პროდუქტებით გადმოვიდა.

სარა წინ მოდიოდა. ხელში ჩემი სპილენძის გასაღები ეჭირა.

— ხომ გითხარით, ყველაფერი მოგვარებულია, — უთხრა მან ყველას.

კარი გააღო.

ცარიელ იატაკზე ქუსლების ხმა გაისმა. სარას დედამ გაოგნებულმა იკითხა:

— ავეჯი სად არის?

გრეგი გაჩუმდა.

შემდეგ ერთმა ნათესავმა დასაკეცი სკამი დაინახა.

— აქ ყუთია.

სარას სახე გაუნათდა.

— ხედავთ? რაღაცები დაგვიტოვა.

მან პირველი ყუთი გახსნა, შიგნით მეორე დაინახა და ჯერ კიდევ გაეღიმა. მეშვიდე ყუთამდე მისვლისას ოთახში ყველა ხმა გაქრა. სარამ ყველაზე პატარა ყუთი ხელში აიღო. თეთრი კონვერტი იატაკზე ჩამოვარდა.

მან თითი დალუქულ კიდესთან მიიტანა, გრეგმა ტელეფონი უფრო ახლოს მიიტანა და სარა სწორედ მაშინ აპირებდა კონვერტის გახსნას, როცა…

ნაწილი 2

სარამ კონვერტი ხელში აიღო, მაგრამ რამდენიმე წამი არ გახსნა. მის გარშემო თხუთმეტი ადამიანი იდგა, ზოგს ჩემოდნის სახელური ეჭირა, ზოგს კი სასურსათო ჩანთა. ცარიელი ოთახი უცნაურად ხმაურობდა — ყველა სუნთქვა ისმოდა.

— გახსენი, — უთხრა სარას დედამ. — იქნებ სასტუმროს მისამართია.

— აქ სასტუმროს არაფერი ეწერება, — ჩაილაპარაკა გრეგმა.

სარამ მას შეხედა.

— დედაშენი ყოველთვის რაღაც დრამას ქმნის.

მან დალუქული კიდე გახსნა. შიგნით ერთი ფურცელი იყო, მაგრამ სარას მხოლოდ პირველი ხაზი ჰქონდა წაკითხული, როცა სახე შეეცვალა.

— რა არის? — ჰკითხა გრეგმა.

— არაფერია.

— მაშინ ხმამაღლა წაიკითხე.

სარამ პასუხი არ გასცა. ფურცელი დაკეცა და ჩანთაში ჩადო.

გრეგმა ტელეფონი ძირს დაუშვა.

— სარა, რა წერია?

— ჯერ ნუ დაიწყებ.

— მე არაფერს ვიწყებ. უბრალოდ მითხარი, რა წერია დედაჩემის კონვერტში.

მის ხმაში პირველად გავიგე ის, რაც წლების განმავლობაში მისგან არ მომისმენია — ეჭვი.

მე იმ დროს მთის გზაზე მივდიოდი. მანქანის უკანა სავარძელზე მარიამის საბანი იდო, წინ კი ჩემი ძველი ჩანთა. ტელეფონის ეკრანზე პირდაპირი გადაცემის პატარა ფანჯარა ციმციმებდა. კამერას ხმა არ ჰქონდა, მაგრამ სახეებს საკმარისად ვხედავდი.

სარა ოთახიდან ოთახში გადიოდა. საძინებლების კარები გააღო. შიგ მხოლოდ ფანჯრები, თეთრი კედლები და მტვრისგან სუფთა ხის იატაკი დახვდა.

— შეუძლებელია, — თქვა სარას მამამ. — ადამიანი ავეჯს ერთ დღეში არ ქრება.

— დედაშენმა ეს განზრახ გააკეთა, — უპასუხა სარამ.

გრეგმა სწრაფად შემომხედა კამერის მიმართულებით, თითქოს ეკრანის მეორე მხარეს ჩემს თვალებს ეძებდა.

— დედა, დამირეკე.

ტელეფონმა მაშინვე დარეკა. რამდენიმე წამი ვუყურებდი მის სახელს, შემდეგ ავიღე.

— გამარჯობა, გრეგ.

— რა გააკეთე?

— რას გულისხმობ?

— სახლი ცარიელია. ხალხი გარეთ დგას. სარას დედა ქურთუკით ზის იატაკზე.

— მე გითხარი, იმ შაბათ-კვირას აქ არ ვიქნები.

— ეს არ ნიშნავს, რომ ყველაფერი უნდა გაგეტანა.

— ეს ჩემი ნივთები იყო, გრეგ.

მეორე მხარეს სიჩუმე ჩამოვარდა.

— სარა ამბობს, რომ შენ ეს სახლი ჩვენთვის დატოვე.

— სარამ ბევრი რამ თქვა, რასაც ჩემთვის არ უკითხავს.

— დედა, გთხოვ. ხალხი აქ არის.

— მაშინ მათთვის ახალი ადგილი იპოვეთ.

— სად უნდა წავიდეთ?

— იმ ადამიანებთან, ვინც ეს გადაწყვეტილება მიიღო.

გრეგმა ამოიოხრა.

— შენ ამას ოჯახს უკეთებ?

ამ სიტყვებმა გულში გამჭრა, მაგრამ საჭეს უფრო ძლიერად მოვუჭირე ხელი.

— არა, გრეგ. პირველად საკუთარ თავს ვუკეთებ.

სარა მასთან მივიდა და ტელეფონი ხელიდან გამოართვა.

— ელენე, შენ ძალიან შორს მიდიხარ.

— მე არსად წავსულვარ. თქვენ მოხვედით ჩემს სახლში.

— შენი სახლია, მაგრამ ჩვენი ოჯახია.

— ოჯახი კარს არ ხსნის სხვისი გასაღებით.

სარას თითები ყვითელი მეტალის საკეტს ძლიერად შემოეხვია.

— ამ გასაღებს მე თვითონ დამიტოვებდი.

— არა. შენ აიღე.

— ახლა ამაზე კამათს აპირებ?

— არა. კამათისთვის ძალიან გვიანია.

ზარი გავწყვიტე.

მარიამმა, რომელიც უკანა სავარძელში იჯდა, შემომხედა.

— დეიდა ელენე, ისინი გაბრაზებულები არიან?

— კი.

— შენც გაბრაზებული ხარ?

რამდენიმე წამი ვერაფერი ვუთხარი.

— ვიყავი. ახლა უბრალოდ დაღლილი ვარ.

ტყის გზაზე რომ ავედით, გრეგმა კიდევ სამჯერ დამირეკა. შემდეგ შეტყობინებები დაიწყო. ჯერ მოკლე: „დამირეკე.“ მერე უფრო გრძელი: „ეს უკვე ზედმეტია.“ ბოლოს კი სარასგან მოვიდა: „თუ სახლს ჩვენთვის აღარ ტოვებ, ამის სამართლებრივი გზით გარკვევას დავიწყებთ.“

ამ შეტყობინებაზე გამეღიმა, მაგრამ სიხარული არ მიგრძნია. ხუთი კვირის წინ სწორედ ამისთვის დავურეკე იურისტს.

საღამოს ექვს საათზე მთის სახლში მივედი. ოთახში შეშის სუნი იდგა, ფანჯარაზე კი თოვლის პატარა მარცვლები ეჯახებოდა. მარიამმა ჩანთა კუთხეში დადო და ცეცხლის დანთება დაიწყო.

ტელეფონმა ისევ დარეკა. ამჯერად იურისტი იყო.

— ქალბატონო მელიქიშვილო, ყველაფერი მზად არის, — მითხრა მან. — მაგრამ უნდა იცოდეთ, რომ დღეს ახალი ინფორმაცია მივიღეთ.

— რა ინფორმაცია?

— სარამ და გრეგმა სახლი უკვე გააქირავეს.

მომეჩვენა, რომ ოთახში ჰაერი გაქრა.

— რა თქვით?

— მათ თხუთმეტი სტუმრისთვის ხარჯები დააწერინეს და რამდენიმე ადამიანს თანხაც გადაახდევინეს. რეკლამაში ეწერა, რომ საახალწლოდ სახლი მთლიანად მათ განკარგულებაში იქნებოდა.

ფანჯარასთან მივედი. თოვლში ხეების ჩრდილები ირხეოდა.

— გაქვთ ამის დამადასტურებელი რამე?

— გვაქვს განცხადების ასლი, გადარიცხვების ქვითრები და ერთი ხმოვანი შეტყობინება. მაგრამ მთავარი დოკუმენტი ხვალ უნდა გაიხსნას.

— რომელი დოკუმენტი?

იურისტმა მცირე პაუზა გააკეთა.

— ის, რის გამოც თქვენ დეკემბრის ოცდამეათე დღე აირჩიეთ. გრეგმა ამის შესახებ არაფერი იცის.

იმ ღამეს ვერ დავიძინე. დილით ქალაქში დავბრუნდი და პირდაპირ იურისტის ოფისში წავედი. სარაც იქ დამხვდა, გრეგთან ერთად. მის წინ მაგიდაზე ჩემი თეთრი კონვერტი იდო.

სარამ შემომხედა და ჩუმად თქვა:

— შენ არ გაქვს უფლება, ასე დაგვამცირო.

მე მის პირდაპირ დავჯექი.

— ჯერ კიდევ გგონია, რომ ეს სახლი შენ გეკუთვნის?

გრეგმა თავი ასწია.

— დედა, რა ხდება?

იურისტმა მაგიდაზე მეორე საქაღალდე დადო. მისმა ხელმა საკეტის გასახსნელად გაიწია, სარამ კი გრეგის მაჯას ჩაავლო ხელი.

— ნუ გახსნი, — ჩასჩურჩულა მან.

გრეგმა პირველად შეხედა ცოლს ისე, თითქოს მის გვერდით უცხო ადამიანი იდგა.

— რატომ არ უნდა გახსნას?

იურისტმა საკეტი მოხსნა და საქაღალდის თავზე დადებულ დოკუმენტს ხელი დაადო. მე ვიცოდი, რომ ახლა გრეგი გაიგებდა იმას, რის გამოც ოცდაათი წელი ვდუმდი…

ნაწილი 3

იურისტმა საქაღალდე გახსნა და პირველი ფურცელი გრეგისკენ შემოატრიალა. ოთახში მხოლოდ კედლის საათის ტიკტიკი ისმოდა.

— ეს არის სახლის გაყიდვის ხელშეკრულება, — თქვა მან. — ხელმოწერილი ოცდაათი დეკემბრის დილით.

გრეგმა ფურცელს დახედა, შემდეგ მე შემომხედა.

— გაყიდე?

— დიახ.

სარას სახეზე ფერი დაეკარგა.

— შენ ეს გააკეთე ისე, რომ ჩვენთვის არაფერი გეთქვა?

— ეს სახლი ჩემი იყო. თქვენ კი გადაწყვიტეთ, რომ ის უკვე თქვენი გახდა.

იურისტმა მეორე დოკუმენტი ამოიღო.

— მყიდველი არის საქველმოქმედო ფონდი, რომელიც სახლს დროებით საცხოვრებლად გამოიყენებს იმ ქალებისა და ბავშვებისთვის, რომლებსაც ძალადობისგან გაქცევა უწევთ. საკუთრების გადაცემა დღეს დილით დარეგისტრირდა.

სარას დედამ, რომელიც კუთხეში იჯდა, ჩუმად ამოისუნთქა.

— ანუ ჩვენ სად უნდა წავიდეთ?

— ეს კითხვა ჩემთვის უნდა დაგესვათ, სანამ ჩემს სახლში თხუთმეტ ადამიანს მოიყვანდით, — ვუპასუხე.

გრეგმა დოკუმენტს ხელი დაადო, თითქოს ქაღალდის შეხებით შეძლებდა წაკითხული სიმართლის გაუქმებას.

— რატომ არ მითხარი?

— გითხარი. იმ დილით გითხარი, რომ სახლში არ ვიქნებოდი.

— ეს სხვა რამეა.

— არა. სხვა რამ იყო შენი დუმილი.

სარამ მაგიდაზე ხელი დაარტყა.

— ჩვენ უბრალოდ ერთი შაბათ-კვირა გვინდოდა!

— არა, სარა. თქვენ ჩემი სახლი აიღეთ, ჩემი გასაღები მოიპარეთ და მერე ის სხვებსაც მიაქირავეთ.

იურისტმა ამოიღო ამობეჭდილი განცხადება. ზედ ჩემი სახლის მისამართი ეწერა. ქვემოთ მითითებული იყო ფასი ერთ ღამეზე და წარწერა: „ფართო კერძო სახლი, სრულად მოწყობილი, მხოლოდ სანდო სტუმრებისთვის.“

გრეგმა განცხადება წაიკითხა და თვალები დახარა.

— ეს შენ გამოაქვეყნე? — ჰკითხა მან სარას.

— ყველასთვის ადგილი არ გვყოფნიდა. უბრალოდ ხარჯების ნაწილი უნდა დაგვეფარა.

— ჩემი დედის სახლი გააქირავე?

— შენც ხომ მითხარი, რომ ყველაფერი მოგვარებული იყო!

— მე ვიფიქრე, რომ დედა თანახმა იყო.

— თვითონ თქვა, რომ არ იქნებოდა!

— ეს თანხმობა არ ყოფილა!

მათი ხმები ერთმანეთს შეეჯახა, მე კი უცნაურად მშვიდად ვიჯექი. პირველად ვხედავდი, როგორ იშლებოდა ის ამბავი, რომელსაც წლების განმავლობაში ერთად მიყვებოდნენ.

იურისტმა კიდევ ერთი ფურცელი დადო.

— ეს არის გადარიცხვების ჩამონათვალი. თერთმეტმა ადამიანმა წინასწარ გადაიხადა. თანხა სარას პირად ანგარიშზე შევიდა.

სარას ტუჩები გაეყინა.

— ეს მხოლოდ ხარჯებისთვის იყო.

— მაშინ რატომ ეწერა განცხადებაში, რომ სახლი თქვენ გეკუთვნოდათ? — ვკითხე.

მან პასუხი ვერ გასცა.

ამ დროს იურისტის ტელეფონმა დარეკა. მან მოსმენილზე თავი დაუქნია და ზარი გათიშა.

— ფონდის წარმომადგენლები უკვე გზაში არიან. ასევე, პოლიციამ მოითხოვა თქვენს მიერ გამოგზავნილი ჩანაწერები და განცხადების ასლი.

გრეგმა წამოდგა.

— პოლიცია?

— მხოლოდ თაღლითობის შესაძლო შემთხვევასთან დაკავშირებით, — თქვა იურისტმა. — თქვენგან ფულის აღება იმ ქონებაზე, რომლის გაქირავების უფლება არ გქონდათ, სერიოზული საკითხია.

სარამ სკამი უკან გასწია.

— ელენე, შენ მართლა აპირებ ამის გაკეთებას?

— მე არაფერს ვაკეთებ, სარა. უბრალოდ აღარ ვაჩერებ იმას, რაც თქვენ თვითონ დაიწყეთ.

სწორედ მაშინ ჩემი ტელეფონი დარეკა. უცნობი ნომერი იყო. გავიღე.

— ქალბატონო მელიქიშვილო? — კაცის ხმა გავიგონე. — მე ვარ ფონდის დირექტორი. თქვენს სახლში ძველი კედლის მიღმა რაღაც ვიპოვეთ.

გული შემეკუმშა.

— რა იპოვეთ?

— პატარა რკინის ყუთი. მასზე თქვენი გარდაცვლილი ქმრის სახელია ამოტვიფრული. ყუთში წერილებია და ერთი აუდიოჩანაწერი. გთხოვთ, დღესვე მოხვიდეთ.

გრეგმა ჩემი სახის შეცვლა დაინახა.

— რა მოხდა?

მე პასუხი ვერ გავეცი. ქმრის გარდაცვალებიდან შვიდი წელი იყო გასული. მისი ყველა ნივთი მეგონა, რომ ვიცოდი.

ფონდის დირექტორმა კიდევ ერთი წინადადება დაამატა:

— ჩანაწერში თქვენი შვილის სახელიც ისმის. როგორც ჩანს, ეს ამბავი მხოლოდ დღევანდელ სახლთან არ არის დაკავშირებული…

სარამ თავი ასწია. გრეგი გაქვავდა. მე კი მივხვდი, რომ სახლის გაყიდვით მხოლოდ ერთ კარს არ ვხურავდი — კარის მიღმა კიდევ ერთი სიმართლე მელოდა…